Yenilebilir ve Zehirli Mantarlar Arasındaki Farklar ve Yanlış Bilinenler
Doğada toplanan mantarların yenilebilir mi yoksa zehirli mi olduğunu ayırt edebilmek, özellikle birbirine benzeyen türler söz konusu olduğunda hayati önem taşır. Şapkalı mantar türleri arasında en...
Doğada toplanan mantarların yenilebilir mi yoksa zehirli mi olduğunu ayırt edebilmek, özellikle birbirine benzeyen türler söz konusu olduğunda hayati önem taşır. Şapkalı mantar türleri arasında en sık karıştırılanlardan biri olan yeşil tökez mantarı (kopenak) ile kültür mantarı benzeri türlerin ayırt edici özellikleri uzmanlar tarafından listelenmiştir. Mantar zehirlenmelerine dair halk arasında yaygın olarak bilinen pek çok yanlış inanışın gerçeği yansıtmadığı vurgulanmaktadır. Zehirlenme belirtileri ve ölümcül etkileri bulunan toksin türlerine karşı toplayıcıların dikkatli olması gerekmektedir.
Kani Mantarı ile Zehirli Benzerlerinin Ayrımı
Kani mantarı genel olarak zehirli benzerlerinden çok daha büyük boyutlardadır. Kani mantarının şapka kısmı üzerinde silinebilen kahverengi pullu unsurlar yer alır ve hem şapka hem de sap kısmı pürüzlü bir yapıya sahiptir. Buna karşın zehirli türlerin şapkası üst kısımda genellikle düzdür, bazen hafif lifli yapıda bulunabilir ve yeşilimsi, sarımsı veya gri renk tonlarına sahip olabilir.
Kani mantarının şapkasının altında beyaz ve oldukça geniş lameller bulunur. İnce ve uzun sapı hareketli bir halkaya sahiptir; yeşil renkli zehirli mantarlarda ise bu net hareketli halka bulunmaz. Kani mantarının sapının alt kısmında kılıfsız bir şişkinlik (yumru) yer alırken, zehirli türlerde tabanda zar benzeri bir kılıf bulunur.
Mantar Zehirlenmelerine Dair Yanlış İnanışlar
Halk arasında doğru bilinen ancak tamamen yanlış olan bazı varsayımlardan kaçınılmalıdır. Kurtlanmış veya böceklenmiş mantarların zehirsiz olduğu inancı yanlıştır. Ayrıca tencerede zehirli bir mantar bulunduğunda gümüş kaşığın karardığı veya zehirli mantarla birlikte pişirilen soğanın renginin koyulaştığı inançları gerçeği yansıtmamaktadır; zehirli mantarla pişen soğan beyaz kalabilir.
Mantarın acı olmamasının onu yenilebilir kıldığı düşüncesi de bir yanılgıdır. Tam aksine, oldukça lezzetli olan ve hoş, zarif bir kokuya sahip bulunan zehirli türler de mevcuttur. Yeşil mantar türleri vücutta iki tür toksin barındırır: fallotoksinler ve amatoksinler.
Zehirlenme Belirtileri ve Toksinlerin Etkileri
Zehirli mantarların tüketilmesi durumunda zehirlenmeden sorumlu temel toksin alfa-amanitindir. Bu toksinler karaciğerde ve vücudun diğer organlarında geri dönüşü olmayan hasarlara yol açar.
Yeşil mantar zehirlenmesinin ilk belirtileri oldukça geç, yani mantarların yenilmesinden 8 ila 12 saat sonra ortaya çıkar. Bu aşamada ne yazık ki zehrin büyük bir kısmı çoktan kana karışmış durumdadır. Zehirli mantar tüketen kişilerde baş dönmesi, baş ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal ve hızlanmış nabız görülmektedir.
Kaynak : LoveKrakow