Ukrayna’daki Polonyalı Kurbanların Mezarlarında Ekshümasyon ve Arama Çalışmaları Sürüyor
Kültür Bakanlığı, Polonya Ulusal Anma Enstitüsü (IPN), “Wołyńskie Starożytności” arkeoloji firması, Wrocław Tıp Üniversitesi ve Kültür Bakanlığı temsilcilerinin iş birliğiyle Ostrowki ve...
Kültür Bakanlığı, Polonya Ulusal Anma Enstitüsü (IPN), “Wołyńskie Starożytności” arkeoloji firması, Wrocław Tıp Üniversitesi ve Kültür Bakanlığı temsilcilerinin iş birliğiyle Ostrowki ve Wola Ostrowiecka’da yürütülen ekshümasyon çalışmalarında bugüne kadar 53 kişinin kalıntılarının bulunduğunu açıkladı. IPN, kurbanların tespiti için yakınlarından DNA örnekleri çağrısında bulunurken, Puźniki ve Lviv’de de yeni arama ve ekshümasyon çalışmalarının başlatılması planlanıyor. Öte yandan, Başbakan Donald Tusk’ın Varşova’da Volhyn Katliamı kurbanları için bir Bellek Duvarı inşa edileceğini duyurması başkentte tartışmalara yol açtı.
Ostrowki ve Wola Ostrowiecka’daki Çalışmalar
Kültür Bakanlığı, ekshümasyon çalışmalarının Ulusal Anma Enstitüsü tarafından “Wołyńskie Starożytności” arkeoloji şirketi, Wrocław Tıp Üniversitesi ve Kültür Bakanlığı temsilcilerinin katılımıyla yürütüldüğünü hatırlattı.
Ostrowki ve Wola Ostrowiecka’daki ekshümasyon çalışmalarının üç farklı noktada gerçekleştirildiği belirtildi. Bunların ilkinin Wola Ostrowiecka’daki eski Aleksander Strażyc çiftliğinin arazisinde bulunan toplu mezar, ikincisinin Ostrowki’deki eski okulun temelleri yakınındaki toplu mezar ve üçüncüsünün de buradaki mezarlığın karşısındaki tekli mezar olduğu ifade edildi. Şimdiye kadar 53 kişinin kalıntılarına ulaşılırken, yanlarında madalyonlar, tespihler ve iki çift ayakkabı gibi az sayıda kişisel eşya keşfedildi.
Açıklamada, IPN’nin bulunan eserlerin Polonya’ya getirilmesi ve kurbanların ailelerine ya da müzelere teslim edilmesi için Ukrayna makamlarından onay istediği de belirtildi. IPN ve Kültür ve Ulusal Miras Bakanlığı, kurbanların kimlik tespiti için Wola Ostrowiecka ve Ostrowki sakinlerinin akrabalarına DNA testleri yaptırmaları ve IPN veri tabanına genetik materyal sağlamaları çağrısında bulundu.
Planlanan Yeni Arama ve Ekshümasyon Faaliyetleri
Ağustos ve eylül ayları dönümünde, Kültür ve Ulusal Miras Bakanlığı fonlarıyla finanse edilen Puźniki’deki yeni arama çalışmalarının başlatılması planlanıyor. Bu çalışmalar Özgürlük ve Demokrasi Vakfı, Pomeranya Tıp Üniversitesi ve “Wołyńskie Starożytności” arkeoloji firması tarafından gerçekleştirilecek.
Ağustos ayının sonuna doğru IPN, Eylül 1939’da Lviv’in savunmasında hayatını kaybeden Polonya Ordusu askerlerinin yattığı Lviv’deki Hołosko Wielkie’de ekshümasyon çalışmalarına başlamayı planlıyor. Enstitü ve diğer kuruluşlar tarafından yapılan diğer başvurular ise Ukrayna makamları tarafından inceleniyor.
Varşova’daki Bellek Duvarı Girişimi
Donald Tusk, Varşova’da Volhyn katliamı kurbanlarına adanmış bir Bellek Duvarı inşa edileceğini duyurdu. Başkentteki memurlar ve meclis üyeleri başbakanın bu girişiminden X platformundaki paylaşımı sayesinde haberdar olurken, Wyborcza.pl’den Tomasz Urzykowski bu anma için yerin ve zamanın uygun olup olmadığı yönünde sorular sorulduğunu aktarıyor.
Geçmiş Yıllardaki Çalışmalar ve Hukuki Süreç
Polonyalı kurbanların kalıntılarının arandığı ve ekshüme edildiği ilk çalışmalar Ağustos 1992’de Ostrowki ve Wola Ostrowiecka’da gerçekleştirildi. O dönemde en az 323 kişinin gömülü olduğu iki toplu mezardan kalıntılar çıkarıldı. Temmuz ve Ağustos 2011 dönümünde Ostrowki ve Wola Ostrowiecka’daki beş mezarda en az 317 Polonyalının kalıntıları ekshüme edildi. Eylül 2013’te Gaj’da 81 Polonyalının ekshümasyonu yapıldı. Polonya-Ukrayna araştırma ekibinin bir sonraki arkeolojik çalışmaları Mayıs ve Ağustos 2015’te yine Ostrowki ve Wola Ostrowiecka’da gerçekleştirildi.
Ukrayna IPN’si tarafından Ukrayna topraklarındaki Polonyalı savaş ve çatışma kurbanlarının aranmasına ve ekshümasyonuna getirilen yasak etrafındaki anlaşmazlık 2017 baharından itibaren devam etmişti. Bu yasak, Nisan 2017’de Podkarpackie voyvodalığındaki Hruszowice’de bulunan UPA anıtının sökülmesinin ardından yürürlüğe girmişti. Polonyalı kurbanların aranması ve ekshümasyonuna yönelik moratoryumun kaldırılması kararı, Kasım 2024 sonunda Polonya ve Ukrayna dışişleri bakanları Radosław Sikorski ile Andriy Sybiha’nın ortak basın toplantısında duyurulmuştu.
Geçtiğimiz yılın bahar ayında Polonya tarafı eski Puźniki köyünde ekshümasyonlar gerçekleştirmiş ve bu çalışmalar sonucunda kalıntıları 6 Eylül’de Puźniki’ye defnedilen en az 42 kişiye ulaşılmıştı. Haziran sonunda Puźniki’deki yeni arama çalışmaları sona ermiş, o sırada kurbanların ikinci toplu mezarı bulunamamıştı. Çalışmaların bir sonraki aşamasının 17 Ağustos’ta başlatılması planlanıyor.
Nisan ayında Volhyn’deki Ostrowki ve Wola Ostrowiecka’da çalışmalar yürütülmüş, 1943 katliamının Polonyalı kurbanlarının yeni mezar yerleri bulunmuştu. Bu yerleşim sakinlerinin kalıntılarının ekshüme edilmesi ve ardından yeniden defnedilmesi amacıyla 13 Temmuz’dan bu yana araştırmalar sürdürülüyor. Ayrıca Lviv bölgesindeki Huta Pieniacka’da da çalışmalar planlanıyor.
Kaynak : Gazeta