Ukrayna’da Ulusal Panteon Tasarısı ve Tarihi Tartışmalar
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, bağımsızlık mücadelesi veren isimlerin onurlandırılacağı bir Ulusal Panteon kurulmasına ilişkin yasa tasarısını parlamentoya sundu. Ukrayna Anayasa...
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, bağımsızlık mücadelesi veren isimlerin onurlandırılacağı bir Ulusal Panteon kurulmasına ilişkin yasa tasarısını parlamentoya sundu. Ukrayna Anayasa Günü’nde açıklanan bu tasarı, devlet başkanları ile Ukrayna Halk Cumhuriyeti, Karpat Siçi ve UPA gibi yapıların komutanlarının mezarlarının taşınmasına veya onurlandırılmasına imkan tanımayı hedefliyor. Söz konusu adım, tarihsel figürlerin (özellikle Stepan Bandera gibi isimlerin) dahil edilme ihtimali nedeniyle Polonya ile ilişkilerde yaşanan gerilimi yeniden gündeme taşıdı.
Panteon tasarısı ve kapsamı
Zelenski, parlamentoya sunduğu tasarı ile ilgili olarak yaptığı açıklamada, “Hiç kimse bize nasıl yaşayacağımızı, nasıl konuşacağımızı, kimi seveceğimizi, kime minnettar olacağımızı ve hangi kahramanlara saygı duyacağımızı dikte edemez” ifadelerini kullandı. Tasarı, Ukrayna devlet başkanlarının yanı sıra Ukrayna Halk Cumhuriyeti, Ukrayna Galiçya Ordusu, Karpat Siçi ve Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) komutanlarının anısını onurlandırmayı amaçlıyor.
İktidar partisi Hizmetin Sesi (Sługa Narodu) milletvekili Mykyta Poturajev, Stepan Bandera’nın Panteon’a dahil edilmesinin teorik olarak mümkün olduğunu ancak henüz resmi bir listenin bulunmadığını belirtti. Poturajev, kimlerin Panteon’a alınacağına dair kararın, özel bir hükümet komisyonu tarafından belirlenecek oldukça karmaşık bir prosedürle yürütüleceğini açıkladı.
Polonya-Ukrayna ilişkilerinde gerilim
Bu yasal girişim, Mayıs ayında Zelenski’nin bir askeri birliğe “UPA Kahramanları” adını vermesinin ardından Polonya ile yaşanan diplomatik krizin gölgesinde gerçekleşti. Bu karar Polonya’da Başbakan Donald Tusk ve diğer üst düzey yetkililer tarafından sert bir dille eleştirilmiş; Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, 19 Haziran’da Zelenski’nin Beyaz Kartal Nişanı’nın geri alınmasına karar verildiğini duyurmuştu.
Ardından Ukraynalı üst düzey yetkililer, Polonya devlet nişanlarını iade ettiklerini açıklamış, Polonya’daki PiS partisinin lideri Jarosław Kaczyński ise kendisine verilen Ukrayna devlet nişanını geri vereceğini bildirmişti. 2023 yılında Zelenski’ye tevdi edilen Beyaz Kartal Nişanı, iki ülke arasındaki iş birliği ve dostluk ilişkileri nedeniyle verilmişti.
UPA ve tarihsel ihtilaf
Ukrayna İsyan Ordusu (UPA), Polonya ile Ukrayna arasındaki ilişkilerde en hassas konuların başında geliyor. Polonyalı tarihçiler, UPA’nın 1943 yılında Volyn’de Polonyalılara karşı yürüttüğü saldırıları “Volyn soykırımı” olarak nitelendirirken, Ukraynalı tarihçiler bu olayları karşılıklı bir çatışmanın parçası olarak görüyor. Ukrayna’nın kolektif hafızasında OUN ve UPA, Sovyetler Birliği’ne karşı yürütülen bağımsızlık mücadelesinin sembolleri olarak kabul ediliyor.
Kaynak : Gazeta