Polonya Sosyal Sigortalar Kurumu ZUS’ta Emeklilik Maaşını Etkileyen Eksik Belge Riski
Polonya’da birçok vatandaş, 1999 yılı öncesine ait çalışma verilerinin ZUS sisteminde otomatik olarak kayıtlı olduğunu varsayıyor, ancak bu durum ciddi bir hak kaybına yol açabiliyor. 1999...
Polonya’da birçok vatandaş, 1999 yılı öncesine ait çalışma verilerinin ZUS sisteminde otomatik olarak kayıtlı olduğunu varsayıyor, ancak bu durum ciddi bir hak kaybına yol açabiliyor. 1999 sonrası dönem dijital ortamda kayıtlı olsa da, daha eski çalışma geçmişi için kişisel belgelerin ibraz edilmesi zorunluluğu bulunuyor. Gerekli belgelerin sunulmaması halinde ZUS, gerçek kazançlar yerine asgari ücret tutarını esas alarak emeklilik maaşını hesaplıyor. Bu durum, özellikle 1948 yılı sonrası doğan ve 1999 öncesinde çalışma geçmişi olan vatandaşlar için gelecekteki emeklilik ödemelerinde önemli bir düşüş riski taşıyor.
Başlangıç Sermayesi Nedir ve Neden Önemlidir?
Başlangıç sermayesi, 1 Ocak 1999 tarihinden önceki çalışma dönemlerine ait sosyal sigorta primlerinin yeniden oluşturulmuş değeridir. Bugün 50 ve 60 yaşlarında olanlar için bu sermaye, gelecekteki emeklilik maaşının temelini oluşturur. Hükümet tarafından yapılan yeniden değerlemeler (2025 yılı için yeniden değerleme oranı yüzde 109,81 olarak gerçekleşmiştir) ile bu miktar zamanla önemli ölçüde artmaktadır. On yıldan fazla düzenli çalışma süresi olan kişilerde bu sermaye 200 bin ile 400 bin PLN arasında değişebilmekte ve doğrudan aylık 1000 PLN üzerinde ek emeklilik maaşına yansımaktadır.
Otomatik Hesaplama Hatası
Eski iş sözleşmenizde veya hizmet belgenizde yalnızca çalışma süresi belirtilmiş ancak maaş verileri yer almıyorsa, ZUS maaş bordrolarınızı kendisi araştırmayacaktır. Kurum, gerçek kazancın kanıtlanamadığı yıllar için asgari ücret üzerinden hesaplama yapacaktır. 70’li, 80’li ve 90’lı yıllarda asgari ücretin üzerinde kazanan kişiler için bu durum, emeklilik matrahının ciddi oranda düşmesine neden olmaktadır. Bu kaybı önlemek için Rp-7 belgesi, eski iş sözleşmeleri veya sigorta kartındaki kazanç kayıtları gibi belgelerin kuruma ibraz edilmesi gerekmektedir.
İlgili Yaş Grupları ve Risk Faktörleri
Başlangıç sermayesinin hesaplanması sorumluluğu, esas olarak 31 Aralık 1948 tarihinden sonra doğan ve 1999 öncesinde çalışmış kişileri ilgilendirmektedir. 50’li yıllardan 70’li yılların sonuna kadar doğanlar en yüksek risk grubundadır. 1949 öncesi doğan emekliler ise ancak emeklilik yaşını 1998’den sonra doldurmuş olmaları ve 2008’den sonra başvuru yapmış olmaları gibi istisnai durumlarda başlangıç sermayelerini belirleyebilirler.
GUS Tabloları ve Hesaplama Süreci
1 Nisan 2026 itibarıyla ZUS, GUS tarafından belirlenen yeni ortalama yaşam süresi tablolarını uygulamaya başlayacaktır. Emeklilik maaşı, toplam sermayenizin bu tablolardaki verilere bölünmesiyle hesaplanır. 60 yaşındakiler için bu oran 268,9 ay, 65 yaşındakiler için ise 222,7 ay olarak belirlenmiştir. Belgelenebilen başlangıç sermayesi ne kadar yüksek olursa, elde edilecek nihai emeklilik maaşı da o kadar yüksek olacaktır. ZUS’un hatalı kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde iş mahkemesine itiraz hakkı bulunmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Belgelerim yoksa ne olur? ZUS başvurunuzu reddetmez, ancak eksik yıllar için dönemindeki asgari ücreti esas alır. Hangi süreler dahil edilir? 1 Ocak 1999 öncesi tüm sigorta süreleri; askerlik, yükseköğrenim, çocuk bakım izni veya işsizlik maaşı dönemleri de buna dahildir. Okul dönemleri nasıl hesaplanır? Eğitim gibi primsiz süreler, toplam prim ödenen sürenin 1/3’ünü geçmeyecek şekilde hesaplamaya dahil edilir. İşlem ücretli mi? EKP formu ve ekleri ile yapılan başvuru süreci tamamen ücretsizdir.
Kaynak : GazetaPrawna